Τα σπάργανα

Ενα από τα πιο  σημαντικά Χριστουγεννιάτικα  έθιμα της Ηπείρου τα παλιά χρόνια ήταν να φτιάχνουν τηγανίτες στην πλάκα. Πρόκειται για τοπικό γλύκισμα. Οι τηγανίτες ήταν μελωμένες με ζαχαρόνερο, καρύδια και κανέλα.Αυτά κατά την παράδοση ήταν τα σπάργανα του Χριστού στη φάτνη. Πρόκειται για μια στίβα από τηγανίτες ψημμένες στο τζάκι σε πυρωμένη πέτρα. Τις τηγανίτες τις έτρωγαν το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων. Η προετοιμασία των Χριστουγέννων όμως  ξεκινούσε από τον Νοέμβριο όπου έβραζαν τα παραδοσιακά μπόλια με καλαμπόκι και άλλα όσπρια.

Σπάργανα

Υλικά

1 κιλό αλεύρι,1 κανάτα χλιαρό νερό, 1/2 κιλό καρύδια καθαρισμένα,(προαιρετικά, πορτοκαλόφλουδες   ξερός βασιλικός, κανέλα και μέλι)

Παρασκευή

Κοσκινίζουμε το αλεύρι και το ανακατεύουμε με λίγο αλάτι.Το βάζουμε σε μιά λεκάνη και βάζουμε σιγά χλιαρό νερό.Χτυπάμε σιγά σιγά το μείγμα μ΄ένα πηρούνι ώσπου να γίνει ένας όχι πηχτός  χυλός.Ανάβουμε φωτιά με ξερά ξύλα κέδρου στο τζάκι και παίρνουμε μια πλάκα(πέτρα 40χ40 και πάχος 3,5 εκ. περίπου) την τοποθετούμε στη φωτιά πάνω σε πυροστιά και την αφήνουμε να καεί καλά(η πλάκα να είναι αντοχής για να αντέχει σε υψηλές θερμοκρασίες).Όταν καεί η πλάκα ρίχνουμε λίγη στάχτη και την σκουπίζουμε.Με μια μεγάλη κουτάλα ρίχνουμε ζύμη πάνω στην πλάκα και την απλώνουμε μ΄ένα ξύλο. Όταν ψηθεί η τηγανίτα την γυρίζουμε από την άλλη πλευρά, ώσπου να τελειώσει ο χυλός. Σ΄ένα ταψί έχουμε ρίξει τριμμένα καρύδια από πάνω τηγανίτες πάλι καρύδια ώσπου να τελειώσουν όλες οι τηγανίτες και τις κόβουμε τετράγωνα. Στο τέλος τις περιχύνουμε με σιρόπι που έχουμε κάνει με νερό και  ζάχαρη και έχουμε ρίξει μέσα φλούδες πορτοκαλιού, κανέλα, και ξερό βασιλικό ,(μπορείτε προαιρετικά να ρίξετε και θυμαρίσιο μέλι).

 

Χριστουγεννιάτικα κάλαντα Ηπείρου

Ελάτε εδώ γειτόνισσες
Και εσείς γειτονοπούλες,
Τα σπάργανα να φτιάξουμε
και το Χριστό ν΄ αλλάξουμε.

Τα σπάργανα για το Χριστό,
Ελάτε όλες σας εδώ.(δις)

Να πάμε να γυρίσουμε
Και βάγια να σκορπίσουμε .
Να βρούμε και την Παναγιά
οπού μας φέρνει τη χαρά.

Τα σπάργανα για το Χριστό,
ελάτε όλες σας εδώ.(δις)

Κοιμάται στα τριαντάφυλλα,
γεννιέται μες στα λούλουδα.
Γεννιέται μες στα λούλουδα ,
κοιμάται στα τριαντάφυλλα.

Τα σπάργανα για το Χριστό,
ελάτε όλες σας εδώ.
Τα σπάργανα να φτιάξουμε
και το Χριστό ν΄ αλλάξουμε.

 

https://www.youtube.com/watch?v=czTCuAFF5mk

Το κάψιμο των κέδρων.

Από την παραμονή των Χριστουγέννων έως και τα φώτα, συνηθίζονταν το κάψιμο του κέδρου στα τζάκια των σπιτιών. Η παράδοση λέει ότι οι δυνατοί κρότοι και οι σπινθήρες έδιωχναν, από το σπιτικό, τους καλικάντζαρους.

Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση οι καλικάντζαροι κατοικούν στον Κάτω Κόσμο, όπου όλο το χρόνο πριονίζουν το δέντρο που στηρίζει τη Γη, αλλά όταν κοντεύουν να το πριονίσουν εντελώς φτάνει η παραμονή των Χριστουγέννων. Τότε αφήνουν τη δουλειά τους και ανεβαίνουν στον Πάνω Κόσμο, όπου παραμένουν ως την ημέρα των Θεοφανίων. Με τον αγιασμό των υδάτων επιστρέφουν στον Κάτω Κόσμο, αλλά βρίσκουν το δέντρο της ζωής ολόκληρο, οπότε ξαναρχίζουν και πάλι να ροκανίζουν ως τα επόμενα Χριστούγεννα.