Απόσπασμα από το βιβλίο του Νικολάου Γ. Λάμπρη

"Μετά τα Φώτα επισημότερη γιορτή ήταν οι Αποκριές, οι Κρεατινές και οι Τυρινές. Συνήθως αποκρεύανε πολλές συγγενικές οικογένειες μαζί. Ντυνόντουσαν μασκαράδες και τραγουδούσαν σατυρικά τραγούδια. Μετά το φαγητό γινόταν χορός στα σπίτια και τους δρόμους. Τις Τυρινές Αποκριές το γλέντι άρχιζε μετά την εκκλησία. Οι γλεντζέδες του χωριού διοργάνωναν διάφορες κωμικές καταστάσεις και διακωμωδούσαν διάφορες καταστάσεις, όπως παράκαιρους γάμους, άσεμνες πράξεις, ανάρμοστες συμπεριφορές κλπ.

  ....................................................................................................................

Αλλη παράσταση ήταν ο γύφτικος γάμος. Τη νύφη, έγγυος ούσα, όταν την οδηγούσαν στο σπίτι του γαμπρού την έπιαναν οι πόνοι της γέννας. Φώναζαν τον παπά να τη διαβάσει και ο μεταμφιεσμένος παπάς με την νεροκολοκύθα στο κεφάλι για καλυμαύχι κι ένα παλιό μαύρο φουστάνι για ράσο, κρατώντας το θυμιατό στο χέρι, της διάβαζε διάφορες ευχές για καλή λευτεριά και οι συνοδεύοντες έλεγαν αμήν. Κάποιος μεταφιεσμένος σε γριά κρατούσε στον ώμο ένα σακούλι γεμάτο με στάχτη κι έριχνε σε όλους τους συγκεντρωμένους κατοίκους χωρίς κανένας να ενοχλείται. Ακόμη κι αυτές οι χήρες, για τις οποίες ακούγονταν σκανδαλώδη τραγούδια σε βάρος τους, δέχονταν τα πειράγματα χωρίς παρεξήγηση. Θυμάμαι τους εξής στίχους:

 

Δεν μου λέτε εσείς οι χήρες

πως περνάτε οι κακομοίρες

δίχως φως δίχως λυχνάρι

δίχως αγκαλιά το βράδυ

 

Την Καθαρή Δευτέρα γινόταν μεγάλο ξεφάντωμα.Οι άντρες γανωμένοι γύριζαν τραγουδώντας στα σπίτια και τις πλατείες. Διακωμωδούσαν τους πάντες και με τη "γάνα" στο χέρι γάνωναν όποιον έβρισκαν στο δρόμο, ενώ παράλληλα επιχειρούσαν σκανδαλώδεις χειρονομίες χωρίς βέβαια να παρεξηγούνται.

Καθώς περνούσε η Καθαρά Δευτέρα έπαυε πλέον κάθε διασκέδαση και ο κόσμος αφιερώνονταν στην εργασία, τη νηστεία και την προσευχή."

 

Οι Απόκριες

Οι Aποκριές είναι η περίοδος που αρχίζει με το άνοιγμα του Τριώδιου και τελειώνει την Κυριακή της Τυροφάγου και στην Ήπειρο γιορτάζονταν πάντα με πολύ κέφι. Όταν παλαιότερα τα χωριά της Ηπείρου πλημμύριζαν από νεολαία και ήταν όλο ζωή στήνονταν γλέντια σχεδόν σε κάθε σπίτι.

Οι παρέες κατασκεύαζαν αυτοσχέδιες μάσκες και αποκριάτικες φορεσιές και γύρναγαν όλο το χωριό. Το μασκαρεμένο ντύσιμο τους αποτελούνταν από μάσκες (προσωπίδες), ρούχα γερόντων, σιγκούνια, βράκες, ρόκες, κουδούνια, άμφια, τουφέκια, τσαρούχια, προβιές, κέρατα, και τόσα άλλα που προξενούσαν το γέλιο, ήταν παλιές φορεσιές, σωστά κουρέλια που ήταν για πέταμα, κρεμούσαν σκορδαμάθες και κρομμυδαρμάθες, κέρατα τράγι, κριαρίσια ή βοδινά που κοσμούσαν τα μέτωπα τους, ουρές αλογίσιες ή βοδινές που τις κρεμούσαν πίσω τους. Άλλοι ντύνονταν με ολόκληρα τομάρια, κρεμούσαν κουδούνια και κύπρους διπλούς και τριπλούς περπατούσαν ως και με τα τέσσερα σαν τα ζωντανά, χτυπούσαν ντενεκέδες ή άλλα παλιοσίδερα και χαλούσαν τον κόσμο. Γανώνανε τα πρόσωπά τους με μουντζούρα της τέντζερης ή του τηγανιού και έκρυβαν και λίγη μουντζούρα σε ΄να τενεκέ, το είχανε μαζί τους και στα αμασκάρευτα πρόσωπα που συναντούσανε μπροστά τους τα γανώνανε και τους φτιάχνανε τα πιο παράξενα μουστάκια. Στις γειτονιές και στα σπίτια τραγουδούσαν, στα σπίτια που πηγαίνανε, οι ιδιοκτήτες προσπαθούσαν να ανακαλύψουν τους μασκαράδες, μετά τους κέρναγαν γλυκά, ποτά ή λίγα χρήματα για το καλό της Αποκριάς.

Πηγή: https://ellas2.wordpress.com/2012/02/11/

Το έθιμο της «Χάσκας»

Η “χάσκα” είναι αποκριάτικο έθιμο που τηρείται κυρίως στην περιοχή της Μακεδονίας και της Ηπείρου, την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς. Σε κλώστη (ο κατά κόσμον λεπτός πλάστης με τον οποίο οι νοικοκυρές ανοίγουν φύλλο για πίτα) δένεται κλωστή που στην μια της άκρη κρέμεται ένα ξεφλουδισμένο αυγό. Ο παππούς της οικογένειας κάθεται στο κέντρο ή στην περιφέρεια κύκλου που αποτελείται από τα νεότερα μέλη της οικογένειας και με παιγνιώδη τρόπο χειρίζεται την χάσκα ενώ τα παιδιά της οικογένειας προσπαθούν με το στόμα και χωρίς τη βοήθεια των χεριών να πιάσουν το αυγό! Όποιος τα καταφέρει θεωρείται τυχερός. Ένα έθιμο που σηματοδοτεί την έναρξη της σαρακοστής καθώς λέγεται πώς « με αυγό κλείνει το στόμα το βράδυ της Αποκριάς, με αυγό ανοίγει το βράδυ της Ανάστασης».

Πηγή: http://fototzoumerka.blogspot.gr/