Ψυχοκέρια

Μέσα στις παραδόσεις που ακόμα κρατεί και στο χωριό μας είναι τα ψυχοκέρια (κεριά των ψυχών) για τις ημέρες της Σαρακοστής. Φτιάχνονται πριν το πρώτο ψυχοσάββατο και για την παρασκευή τους χρησιμοποιούνται, για κάθε ένα, εφτά ή εννέα κλωστές από βαμβάκι και καθαρό κερί. Το ψυχοκέρι, εκτός από τα τρία ψυχοσάββατα, καίγεται και σε όλες τις ακολουθίες της μεγάλης σαρακοστής δηλαδή στους Χαιρετισμούς, τον Ακάθιστο Ύμνο, τον Μεγάλο Κανόνα, τις ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας μέχρι και τη Μεγάλη Παρασκευή, ακόμη και κατά την περιφορά του Επιταφίου.

Κάλαντα του Λαζάρου (Ψάλλονται το Σάββατο του Λαζάρου)

Σήμερα έρχετ' ο Χριστός
Ο επουράνιος θεός
Εις την πόλη Βηθανία
Μάρθα κλαίει και Μαρία.

Λάζαρον τον αδελφόν τους
Και πολύ αγαπητόν τους
Τρεις ημέρες τον θρηνούσαν
Και τον εμοιρολογούσαν.

Την ημέρα την Τετάρτη
Κίνησ' ο Χριστός για να ρθει
Και βγήκε η Μαρία
Έξω από τη Βηθανία.

Και μπρος Του γονυκλινεί
Και τους πόδας του φιλεί.
«Αν εδώ ήσουν Χριστέ μου,
δεν θα πέθαιν' αδελφός μου.

Μα και τώρα γω πιστεύω
Και καλότατα ηξεύρω,
Ότι δύνασ' αν θελήσεις
Και νεκρούς να αναστήσεις».

Λέγει : «Πίστευε Μαρία.
Άγωμεν εις τα μνημεία».
Τότε ο Χρηστός δακρύζει
Και τον Άδη φοβερίζει.

«Άδη, Τάρταρο και Χάρο,
Λάζαρον θε να σου πάρω.
Δεύρο έξω, Λάζαρέ μου,
Φίλε και αγαπητέ μου».

Λάζαρος απελυτρώθη
Ανεστήθη και σηκώθη,
Ζωντανός σαβανωμένος
Και με το κερί ζωμένος.

Πες μας, Λάζαρε τι είδες
Εις τον Άδη όπου πήγες;
-Είδα φόβους, είδα τρόμους
είδα βάσανα και πόνους.

Δώστε μου λίγο νεράκι
Να ξεπλύνω το φαρμάκι
Της καρδιάς, των χειλέων
Και να μη ρωτάτε πλέον.

 

Κάλαντα Μεγάλης Παρασκευής (Τα Πάθη).

Κάτω στα Ιεροσόλυμα στον τάφο του Κυρίου

εκεί δέντρο δεν ήτανε και δέντρο εφυτρώθη.

Το δέντρο ήταν ο Χριστός και ρίζα η Παναγία

κι αυτά τα ριζοκλώναρα ήταν οι μάρτυρές του

που μαρτυρούσαν κι έλεγαν τα πάθη του Κυρίου.

 

Σήμερον μαύρος ουρανός, σήμερον μαύρη μέρα,

σήμερον όλοι χλίβονται και τα βουνά λυπούνται.

Σήμερον έβαλαν βουλή οι άνομοι Οβραίοι,

οι άνομοι και τα σκυλιά κι οι τρισκαταραμένοι

για να σταυρώσουν τον Χριστό τον πάντα Βασιλέα.

Και Κύριος εθέλησε να μπει σε περιβόλι

να λάβει Δείπνο Μυστικό, να τον συλλάβουν όλοι.

 

Κι η Παναγιά η Δέσποινα καθόταν μοναχή Της

τας προσευχάς της έκανε για Τον μονογενή Της.

- Σώνουν κυρά μου οι προσευχές , σώνουν και οι μετάνοιες

και Τον Υιόν σου πιάσανε και στον φονιά Τον πάνε

και στου Πιλάτου τας αυλάς κι εκεί Τον τυραγνάνε.

Τετάρτη Τον επιάσανε Πέμπτη Τον τυραγνάνε Παρασκευή τ' αποταχύ πάνε να Τον σταυρώσουν. - Χαλκιά χαλκιά ,φτιάσε καρφιά φτιάσε τρία περόνια. Και 'κείνος ο παράνομος βάνει και φτιάνει πέντε.

 - Συ παραγιέ που τα 'φτιασες πρέπει να μας διατάξεις. - Βάλτε τα δυο στα χέρια Του τ' άλλα τα δυο στα πόδια, το πέμπτο το φαρμακερό βάλτε το στην καρδιά Του, να τρέξει αίμα και νερό να λιγωθεί η καρδιά Του.

Κι η Παναγιά σαν τ' άκουσε εβρέθει λιγωμένη. - Φέρτε μαχαίρια να σφαχτώ φωτιά να πάω να πέσω. Σε τί γκρεμό να γκρεμιστώ για Τον Μονογενή μου; Στάμνα νερό Της ρίξανε τρία κανάτια μούστο και τρία με ροδόσταμνα για να Της έρθει ο νους Της.

Όταν Της ήρθ' ο λογισμός , όταν Της ήρθ' ο νους Της φωνή Της ήρθε εξ' ουρανού κι απ' Αρχαγγέλου στόμα:  -Λάβε Κυρά μου υπομονή, λάβε Κυρά μου ανέχεια. - Το πώς να λάβω υπομονή, το πώς να λάβω ανέχεια είχα υιό Μονογενή κι Εκείνον σταυρωμένον. Τον εσταυρώσαν τα σκυλιά κι οι τρισκαταραμένοι.

Κι η Μάρθα κι η Μαγδαληνή κι η μάνα του Λαζάρου και του Ιακώβου η αδερφή κι οι τέσσερις αντάμα σαν πήραν το στρατί στρατί, στρατί το μονοπάτι, το μονοπάτ' τις έβγαλε μεσ' του ληστού την πόρτα. - Άνοιξε πόρτα του ληστού και πόρτα του Πιλάτου κι η πόρτα απ' το φόβο της ανοίγει μοναχή της.

Κοιτάει δεξιά, κοιτάει ζερβά κανένα δεν γνωρίζει. Κοιτάει και δεξιότερα και βλέπ' τον Άη-Γιάννη. - Αφέντη αη-Γιάννη Πρόδρομε που βάφτισες Τον γιο μου μην είδες τον υιόκα μου Τον μένε Δάσκαλό σου; - Δεν έχω χείλη να σου πω, γλώσσα να σου μιλήσω, δεν έχω χειροπάλαμο για να σου Τονε δείξω. Βλέπεις εκείνο τον γυμνό τον παραπονεμένο όπου φορεί στην κεφαλή αγκάθινο στεφάνι; Εκείνος ειν'ο γιόκας σου και μένα ο Δάσκαλός μου.

Η Παναγιά πλησίασε γλυκά τον ερωτάει: - Δε μου μιλάς παιδάκι μου, δε μου μιλάς παιδί μου; - Τί να σου πω μανούλα μου που διάφορο δεν έχεις; Μόνο το Μέγα Σάββατο μετά το μεσονύχτι που θα λαλήσει ο πετεινός σημαίνουν τα ουράνια. Σημαίνει κι η Αγιά Σοφιά το Μέγα Μοναστήρι με τετρακόσια σήμαντρα κι εξήντα δυο καμπάνες κάθε καμπάνα και παπάς κάθε παπάς και διάκος. Όποιος τ' ακούει σώζεται κι όποιος το λέει αγιάζει κι όποιος το παρακουρμαστεί Παράδεισο θα λάβει. Παράδεισο και λίβανο από τον Άγιο Τάφο.

Επιτάφιος

Ο στολισμός του Επιταφίου γινεται στο χωριό και τον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου κάθε δύο χρόνια, τα ζυγά έτη και αντίστοιχα γίνεται και στο χωριό Γουριανά, τα μονά έτη.

Η φωτογραφία είναι από τον στολισμό του Επιταφίου το έτος 2012.